TURCJA- 3 godziny lotu!
Norman Szczypczyk poleca wakacje w Turcji!

Wirująca kopuła kościoła Haga Sofia, kawa w Stambule, łaźnie tureckie i najczystsze plaże basenu Morza Śródziemnego.

Turcja to wielki kraj łączący dwa kontynenty- Europę z Azją. Jej europejski i azjatycki charakter dostrzec można wszędzie- w Stambule i Antalyi bliskiej Europie, oraz Anatolii o obliczu azjatyckim. Nawet kuchnia turecka wchłonęła tradycje obu kultur. Oglądając dzikie tereny półpustynne leżące w Anatolii, przed oczyma niejednego rodaka pojawi się scena z Pana Wołodyjowskiego, w której Azja Tuchajbejowicz demonstruje wyrysowane na swych piersiach cztery niebieskie ryby- symbol syna Tuchaj Beja. Turcja to dwa światy- złączone Bosforem, gdzie historia miesza się z nowoczesnością, meczety stoją przy świątyniach prawosławnych, a sztuka hetycka przegląda się z ruinach amfiteatrów z czasów rzymskich. A wszystko to okolone niesamowitym krajobrazem. Każdy znajdzie w Turcji coś dla siebie: przepiękne plaże, bo linia brzegowa ma tu 8333km za sprawą czterech mórz- Czarnego, Marmara, Egejskiego i Śródziemnego; ośnieżone szczyty, lasy piniowe, cudowne jeziora, półpustynne stepy i rozmaite wytwory skalne, wśród których biją gorące źródła. Turcja to także miejsce, którym już 9000 lat temu rozwijała się cywilizacja. W Anatolii powstawały wówczas pierwsze osady ludzkie, które z ogromną siłą rozwijali Hetyci, późniejsi wrogowie starożytnych Egipcjan. Losy świata dały Turcji wielu przywódców, byli wśród nich Grecy, Persowie, Rzymianie, Seldżukowie i władcy ottomańscy. Ci ostatni pozostawili po sobie wielką spuściznę, rozwijając w znacznym stopniu sztukę, naukę, kulturę, a ich wpływy sięgały aż Kairu. Kto z nas nie zna takich miast historycznych jak Troja przywołana do ponownego życia przez Schliemanna oraz produkcję hollywoodzką ostatnich lat; Pergamonu słynącego z ołtarza, czy Efezu? A do tego wszystkiego ta ogromna gościnność Turków, pyszna kawa w kawiarence przy bazarze wypijana w rytm piosenek Tarkana!



 

INFORMATOR TURYSTYCZNY

WZDŁUŻ LINII MORZA ŚRÓDZIEMNEGO

ANTALYA - to miejscowość słynąca ze wspaniałego, naturalnego położenia; najważniejszy ośrodek wypoczynkowy i zarazem miasto portowe, największe w Turcji od 200 lat. Przez 300 dni w roku świeci tu słońce. Dzięki temu panują tu wspaniałe warunki uprawiania sportów takich, jak pływanie, windsurfing, narciarstwo wodne i żeglarstwo. Wspaniała, turkusowa woda kontrastuje z zielenią oliwek, pinii, awokado i plantacji bananów. Wzgórza porośnięte są lasami piniowymi, co stwarza wspaniałe warunki do wspinaczki. Antalya to miasto bulwarów palmowych, prowadzących do mariny, w której znajduje się przepiękna starówka Kaleici ze starymi, drewnianymi domami osmańskimi. Miasto założył Attalus II, król Pergamonu i nazwał je na swoją cześć Attaleya. Zanim jednak przeszło ono pod panowanie otomańskie, znajdowało się pod rządami rzymskimi, bizantyjskimi i seldżuckimi. W dzielnicy hotelowej Lara usytuowany jest piękny park, skąd podziwiać można góry licyjskie. Będąc w Antalyii warto wybrać się do Antalya Museum, gdzie zgromadzono zbiory od czasów paleolitu aż do czasów ottomańskich, ponieważ jest ono jednym z najważniejszych strażnic sztuki w basenie Morza Śródziemnego.

• Starożytne Mury Miejskie: z II w p.n.e, od ich wybudowania Antalya zaczęła istnieć jako miasto historyczne- flankują miasto i stoją przy marinie;
• Wieżę zegarową- z XIX w. która była częścią fortyfikacji miejskich na Placu Kalekapisi;
• Bramę Hadriana- pięknie dekorowaną, w kształcie trzech łuków, wzniesioną na pamiątkę wizyty Hadriana w 130r n.e.;
• Wieżę Hidirlik- z IIw.n.e, zbudowaną prawdopodobnie jako latarnia morska;
• Madrasa Karatay- szkołę teologiczną z XIIIw, znajdującą się w pobliżu Kaleici. Rzeźbione detale portalu i niszy dla wiernych, wskazującej kierunek Mekki, to wspaniały przykład sztuki seldżuckiej;
• Kaleici- starówkę przy marinie, pełną hotelików, restauracji i pensjonatów, ze wspaniale odrestaurowanymi domostwami;
• Minaret meczetu Yivli z XIIIw, symbol miasta.

Wzdłuż miasta ciągną się wspaniałe plaże: Lara, Adalar, ,Mermerli, Konyaalti, Topcam, a także parki- Karaalioglu, pełen egzotycznych kwiatów, Mermerli- ze wspaniałym widokiem na pasmo gór; Wodospady Duden, gdzie można spacerować koło kaskad wody wpadającej z szumem do morza.

W mieście można udać się również do Galerii Sztuk Pięknych, a także odpocząć w Aquaparku blisko Parku Kultury. Warto skorzystać z szerokiej oferty wycieczek fakultatywnych, do Aspendos, gdzie znajdują się ruiny starożytnego teatru, Perge- by obserwować stanowiska archeologiczne starożytnego miasta, Termessos- wysoko w górach porośniętych sosnami. Znajdują się tam ruiny gimnazjum, teatru i nekropolii.

ALANYA - drugie po Antalyi miasto nad Morzem Śródziemnym. Powstała u stóp Gór Taurus, nad samym morzem. Nad miastem góruje seldżucki zamek z XIIIwieku, który jest najwspanialszym miejscowym zabytkiem. Zamek pozostał w bardzo dobrym stanie, fortyfikowany podwójnymi murami, zachwycający 150-cioma wieżami, 220 metrów nad poziomem morza. Za zewnętrznym murem znajdują się ruiny meczetów, kryty bazar, zaś wewnątrz- ruiny cysterny i kościół bizantyjski. W 1220r sułtan Alladin Keykubat wybrał to miejsce na swój pałac zimowy i nadmorski punkt obserwacyjny. Blisko portu znajduje się unikalny dworzec na łodzie i ośmiokątna czerwona wieża, którą wznieśli Seldżucy. Alanya to piękne centrum urlopowe, czarujące nowoczesnymi hotelami, motelami, restauracyjkami rybnymi, kawiarenkami usytuowanymi nad morzem wzdłuż piaszczystej plaży. Droga spacerowa wiedzie wzdłuż parku kwiatowego, wzdłuż wybrzeża przez port, w którym znajdują się tysiące butików z wyrobami rzemiosła artystycznego, takimi jak artykuły skórzane, biżuteria, torby, pasy. Port, białe długie plaże, turkusowa woda, położenie u stóp gór Taurus, festiwal folklorystyczny odbywający się tu w sierpniu czyni to miasto wspaniałym miejscem na wymarzone wakacje.

Warto zobaczyć:

• Jaskinię Damlatas- starą, wielobarwną jaskinię pełną stalagmitów i stalaktytów. Można zapuścić się dalej i odwiedzić trzy inne groty: Fosforlu Magara, w której skały mają połyskującą, fosforyzującą postać; Kizlar Magarasi ( Jaskinia Dziewcząt)- gdzie piraci przetrzymywali swoje branki i Asiklar Magarasi ( Jaskinia Kochanków). Do jaskiń dotrzeć można jedynie wypożyczając łódź.
• Anamur- w czasach starożytnych pełno tu było piratów. Dziś ślady fortec można tam dostrzec na całym tamtejszym wybrzeżu. Anamur Kalesi to XVI-wieczny zamek krzyżowy, który przetrwał w doskonałym stanie, otoczony murem z 36 wieżami. Stąd już tylko 80km do Cypru.

SIDE - miasto, w którym znajdował się w starożytności port, którego nazwa brzmiała "owoc granatu". Współczesny kurort, który wtopił się w pozostałości starożytnych budowli. Dwie piaszczyste plaże, mnóstwo hoteli, restauracji i kawiarenek kusi zarówno turystów, jak i samych Turków. Stare miasto zachowało dzięki temu swój niepowtarzalny charakter. Prowadzono tu wiele prac wykopaliskowych, dlatego obecnie podziwiać można pamiątki po czasach hellenistycznych i rzymskich. Nie każdy wie, że było to miejsce spotkań Antoniusza i Kleopatry. Znajduje się tu największy z teatrów na całym terenie Azji Mniejszej. Gdy spragniony wrażeń turysta dotrze do najwyższego punktu teatru, ujrzy wspaniałe widoki: agorę, łaźnię, świątynie i piaszczystą plażę. Side leży 73km na wschód od Antalyi, zatem jest świetnym punktem „wypadowym”, by zwiedzić cały region. Niedaleko znajduje się Belek, ekskluzywna miejscowość turystyczna, oferująca mnóstwo luksusowych hoteli. Tu właśnie utworzono Klub Golfowy, do którego zjeżdżają się turyści z całego świata.

KEMER - położone 42km od Antalyi miasto, do którego dojeżdża się drogą wiodącą przez cudowne góry. Wspaniały port turystyczny-marina to marzenie każdego żeglarza. Pełno tam butików, kawiarenek przy nadmorskiej promenadzie. Plaża w Kemer jest bardzo czysta i świetnie utrzymywana. Na wiosnę odbywa się tu barwny karnawał oraz wyścigi jachtów między Kemer a Girne ( w Tureckiej Republice Pn Cypru). Kemer to miejsce dla zwolenników wakacji w rodzinnym gronie. Uprawiać tu można wszelkie sporty wodne. To również świetny punkt wypadowy do miast licyjskich i Antalyi.

• Olimp- antyczne miasto, ruiny teatru, łaźni i bazyliki. Otacza je plaża i niezwykle czysta w tym miejscu woda. Nieopodal znajduje się miejsce, gdzie ze skały ulatuje gaz- to „ ates” ( ogień)- sied;isko mitycznej Chimery, potwora, którego oddech może stopić ołów.

WYBRZEŻE MORZA EGEJSKIEGO:

PAMUKKALE - cud natury – zespół wodospadów, tarasów z nacieków wapiennych (białe trawertyny) i towarzyszące im gorące źródła zyskały nazwę Bawełnianego Zamku. Ten niemal cud świata Unesco objęło swoim protektoratem, tworząc park narodowy. Podziemne źródło wypycha z wnętrza ziemi rozpuszczone sole wapnia, które podczas wytrącania osadzają się na powierzchni od 14 tysięcy lat. Woda ma właściwości lecznicze, wpływa dobrze na reumatyzm, krążenie i choroby nerek. Na tych terenach oddawano cześć Asklepiosowi, Hygei i Apollini. Rzymianie wznieśli tu Hieropolis- założone przez króla Pergamonu na początku IIw p.n.e., w celu korzystania z dobrodziejstw natury. Jednemu z naturalnych basenów nadano imię Kleopatry, która według tradycji tu właśnie się kąpała.

EFEZ - najważniejsze w starożytności miasto jońskie w Azji Mniejszej, święte miasto Artemidy. To jedno z największych stanowisk archeologicznych na świecie dzieli się na trzy okręgi: Artemizjon Efeski, stary akropol z bizantyjskimi murami obronnymi oraz bazylika św.Jana.

MARMARIS - nad zatoką niczym skandynawski fiord, otoczone lasem sosnowym, miasto to jest jednym z najładniejszych kurortów. Duży port jachtowy, kawiarnie i restauracje, a także wspaniały bazar turystyczny sprawiają, że miasto stało się wielką atrakcją turystyczną.

PERGAMON - był tu ołtarz pergamoński, rywalizująca z aleksandryjską biblioteka, akropol, teatr i inne ślady z epoki hellenistycznej. Asklepiejon – sanktuarium Asklepiosa- boga sztuki lekarskiej, łączy się z postacią Galena, największego lekarza epoki antyku, który urodził się właśnie w Pergamonie.

TROJA - znana każdemu z Illiady i Odysei Homera, gród króla Priama i Heleny Trojańskiej w dzisiejszych czasach zaskoczy każdego turystę. Poza fundamentami i wzniesieniami nie zachowało się nic. Tylko przy wejściu na teren dawnej Troi umieszczono replikę Konia Trojańskiego. Od 1870r niemiecki archeolog, Henryk Schliemann prowadził w Troi badania archeologiczne. Po 20 latach badań odsłonił aż cztery warstwy osadnicze. Jego żona pozowała do zdjęć w tzw Klejnotach Heleny, które również odnalazł Schliemann.

STAMBUŁ - jedno z najstarszych miast świata Orientu, skupiające w sobie cechy miast europejskich, azjatyckich, bliskowschodnich i takich, które są charakterystyczne tylko dla samego Stambułu. To niesłychanie miasto pełne kontrastów położone jest na dwóch kontynentach, które dzieli Bosfor. Miasto to na przestrzeni wieków nosiło nazwę Bizancjum, Konstantynopola i Stambułu. Starożytne i nowoczesne zabytki kontrastują tu z obecnymi hotelami, bazarami i centrami handlowymi. Najważniejszymi drogowskazami są tu: Haga Sofia, Kościół Mądrości Bożej- z czterema minaretami i Błękitny Meczet – z sześcioma. Mijając meczet, dojdziemy do hipodromu, znaku czasów cesarstwa wschodniorzymskiego. W okolicy znajdziemy pamiątkę faraońską- obelisk Totmesa III.

W dzielnicy Beyoglu o XIX-wiecznym obliczu znajduje się wiele konsulatów i ambasad. Przy bulwarze Ataturka znajduje się niezwykle charakterystyczny dla miasta zabytek- to Akwedukt Walensa wzniesiony przez cesarza Walensa w roku 375. Do dziś przetrwała część o 870m długości.

Kolumna Konstantyna znajduje się pomiędzy Wielkim Bazarem i Łaźnią przy Kolumnie z Obręczami, którą wzniósł cesarz Konstantyn Wielki w 330r.

Nad zatoką zobaczyć można trzy mosty- most Galata, Ataturka i Fatih Koprusu.

Dla każdego przybywającego tu turysty najważniejszym będzie Haga Sofia- Kościół Mądrości Bożej, czwarty co do wielkości kościół na świecie, symbol świetności Bizancjum o powierzchni 7,570m2 i długości 101m. Kopuła budowli sprawia wewnątrz wrażenie zawirowania, co spowodowane jest jej charakterystyczną konstrukcją. Do świątyni Turcy dobudowali cztery minarety. Katedra pochodzi z 537r; została wówczas poświęcona. Całe wieki była świątynią katolicką, lecz w czasach upadku Konstantynopola zmienił się jej charakter. W 1453r odprawiono tu ostatnią mszę. Gdy sułtan Mehmed II podbił miasto, nakazał przekształcić go w meczet. Dodano więc minarety, najpiękniejsze były projektu Sinana, największego architekta muzułmańskiego. W 1934r meczet przekształcono w muzeum. Ciekawostką jest, że porfir, z którego wzniesiono monolityczne kolumny pochodzi z Egiptu.

W Stambule jest co najmniej 100 łaźni tureckich, a 80 do dziś czynnych. Od wieków popularne, stały się tradycją Turcji do tego stopnia, że w czasach osmańskich w kontraktach ślubnych mąż musiał zapewnić żonie pobyty w łaźni. Łaźnie znajdują się obecnie we wszystkich ośrodkach turystycznych.

KAPADOCJA - jest to kraina powstała niegdyś na czynnych wulkanach, gdzie w skałach wykuwano kościoły. Została ponownie odkryta w latach trzydziestych dwudziestego wieku i od tej pory stanowi wielką atrakcję turystyczną Turcji. Warunki klimatyczne spowodowały, że w wielu miejscach powstały formy skalne, z tufu, w kształcie stożków i piramidek, koloru czarnego i szarego. Skały Wyżyny Kapadockiej mienią się gamą barw- są żółte, fioletowe, różowe, zielonkawe. Już niegdyś w podziemnych miastach Kapadocji znajdowali schronienie prześladowani chrześcijanie. Pustelnicy średniowieczni drążyli w skałach swoje eremy i kościoły, w których do tej pory przetrwały malowidła ścienne.

 




  NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE DLA TURYSTY

WIZA - obywatele polscy mogą pozostać na terenie Turcji do 30dni. Przy wjeździe należy kupić wizę turystyczną – kosztuje około 10Euro. Paszport musi być ważny co najmniej 6 miesięcy od dnia zakończenia się wycieczki. W przypadku dłuższego niż 30dni pobytu, trzeba uzyskać w ambasadzie Republiki Tureckiej w Warszawie wizę pobytową.

JEDZENIE I WODA
Woda z kranu jest czysta, lecz nie należy pić jej bez przegotowania. Kuchnia turecka należy do najlepszych kuchni świata, rozkoszowanie się wiktuałami w restauracjach należy do ulubionego sposobu spędzania wolnego czasu Turków. Typowe restauracje to: KAHVE- kawiarnia- kawa i herbata, wstęp tradycyjnie dla mężczyzn; LOKANTA- domowe tureckie jedzenie i napoje bezalkoholowe; ICKILI LOKANTA- kuchnia turecka i alkohol; GAZINO- kuchnia turecka i alkohol, a także występy; KEBAPCI- rozmaite pieczone mięsa; PIDECI- turecka pizzeria; RESTORAN- kuchnia turecka i europejska oraz alkohol.

POPULARNE CHOROBY I SZCZEPIENIA
Szczepienia nie są wymagane; zalecane mogą być szczepienia przeciw tyfusowi, tężcowi i żółtaczce. Na wschód od Ankary należy zażywać tabletki przeciw malarii. W razie choroby należy udać się do apteki (eczane) i podać objawy. Aptekarz poda odpowiedni lek.

 KLIMAT I TEMPERATURY
Na wyżynach panuje klimat podzwrotnikowy, suchy, a na wybrzeżu klimat śródziemnomorski, co oznacza gorące lato i łagodną zimę. Najcieplej jest w lipcu i sierpniu. W zimie na wybrzeżu często występują intensywne opady.

UBIÓR - należy pamiętać o miejscach kultu takich jak meczety, kościoły i podczas ich zwiedzania stosownie się ubierać. W dobrych restauracjach panowie muszą mieć na sobie długie spodnie. Ponieważ Turcja jest krajem muzułmańskim, nie należy ubierać się skąpo w miejscach publicznych.

RELIGIA - islam

FOTOGRAFOWANIE - nie wolno fotografować obiektów wojskowych, policji, a także kobiet ubranych w tradycyjne ubranie noszone przez muzułmanki, gdyż może to wywołać sprzeciw otoczenia. W krajach muzułmańskich kobiety są objęte szczególnymi prawami i często nie pokazują na ulicy nawet swojej twarzy

 
 CZAS - czas środkowoeuropejski +1 godzina. Od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli września obowiązuje czas letni

 WALUTA - turecka lira (YTL). W przybliżeniu – 1 Euro=1,9YTL ( kurs z września 2008r). W prawie każdym  hotelu jest kantor. Kwity wymiany warto zachować aż d dnia wyjazdu.

NAPIWKI - w restauracjach dodaje się ok. 10% wartości rachunku. Bagażowemu wręcza się 1 Euro, zaś pokojówce 1 Euro dziennie.

TRANSPORT - autobusy są najlepsze do pokonywania niewielkich odległości, są klimatyzowane i wygodne. Pociągi dysponują miejscami w pierwszej i drugiej klasie. Ze Stambułu do Ankary jedzie się około 9 godzin. Taksówki – najtańsze i najszybsze są minibusy. W taksówkach obowiązują dwie stawki- dzienna i nocna, mniej więcej o połowę wyższa. Tramwaj- świetnie jeździć nim po Stambule.

PRZEWODNICY - najlepiej korzystać z przewodników oferowanych przez polskie biura podróży

ZAKUPY - turecki alabaster to biała lub przeźroczysta odmiana gipsu, z której wyrabia się szachy, kieliszki, miseczki itp.; pięknie malowane puzderka z kości wielbłąda; wspaniałe tureckie dywany; ceramika; wyroby z miedzi i mosiądzu, złoto, srebro, kamienie półszlachetne; skóra i zamsz; przyprawy, rachatłukum- rodzaj słodkości.

JAK KUPIC TURECKI DYWAN - najlepiej kupić dywan turecki, ponieważ irańskie, turkmeńskie lub kaukaskie są znacznie droższe niż rodzime. Należy sprawdzić ścieg na odwrocie, im bardziej ciasny, a supełki mniejsze, tym cena wyższa. Trzeba potrzeć dywan wilgotną chusteczką i sprawdzić w ten sposób trwałość barwnika. Dokładnie ocenić, czy dywan nie był cerowany. Aby sprawdzić, czy jedwab nie jest sztuczny, trzeba do brzegu dywanu przyłożyć zapałkę. Naturalny jedwab nie pali się łatwo, zaś sztuczny żarzy się i można od razu poczuć silny, nieprzyjemny zapach.











PRZYDATNE ZWROTY I LICZBY:
Cześć- merhaba
Dzień dobry- gunaydin
Do widzenia- gule gule- ( mówi ten, kto zostaje); allahaismarladik- (mówi ten, kto się żegna)
Dobry wieczór- iyi aksamlar
Dobranoc- iyi geceler
Dziękuję- mersi lub tesekkur ederim
Proszę- lutfen
Tak- evet
nie- yok
jest-var
nie ma- yok
chcę- istiyorum
pieniądze- para
ile kosztuje- Ne Kadar?
Drogie- pahali
Tanie- ucuz
Dzisiaj- bugun
Jutro- yarun
Wczoraj- dun
Która godzina? – saat kac?
Toaleta- tuvalet
Toaleta męska- baylar
Toaleta damska- bayanlar

LICZBY:
1- bir
2- iki
3- uc
4- dort
5- bes
6- alti
7- yeti
8- sekiz
9- dokuz
10- on
20- yirmi
50- elli
100- yuz
1000- bin

DNI TYGODNIA:
Niedziela- Pazar
Poniedziałek- Pazartesi
Wtorek- Sali
Środa- car samba
Czwartek- persem be
Piątek- cuma
Sobota- cumartesi

ADRESY AMBASAD:
AMBASADA REPUBLIKI TURCJI W WARSZAWIE
ul. Malczewskiego 32
02-622 Warszawa
Tel.22/6464321-22, fax: 22/6463757

AMBASADA RP W ANKARZE
ATATURK BULVARI 241
KAVAKLIDERE PK 20
06650 ANKARA
Tel.0090312/4675619, fax.0090312/4678963